Czy przeterminowany olej lniany można podawać psu lub koniowi?

Masz olej lniany, któremu minęła data minimalnej trwałości i zastanawiasz się, czy zamiast go wyrzucać, można podać go psu, koniowi albo innemu zwierzęciu?

My tego nie zalecamy.

Olej lniany podawany zwierzęciu jako źródło tłuszczu i kwasów omega-3 powinien być świeży i prawidłowo przechowywany. Jeśli minęła jego data minimalnej trwałości, nie traktujemy go już jako dobrego produktu do suplementowania diety zwierzęcia.

Przeterminowany nie zawsze oznacza zjełczały

Warto od razu rozróżnić dwa pojęcia.

Przeterminowany olej to taki, któremu minęła podana przez producenta data minimalnej trwałości.

Zjełczały olej to olej, w którym zaszły już wyraźne procesy pogorszenia jakości, przede wszystkim związane z utlenianiem tłuszczów.

Nie każdy olej dzień po upływie daty minimalnej trwałości musi być automatycznie zjełczały. Data na etykiecie i rzeczywisty stan oleju nie są dokładnie tym samym.

Jednak w przypadku oleju lnianego, który jest bardzo podatny na utlenianie, po upływie terminu nie widzimy dobrego powodu, aby dalej wykorzystywać go jako źródło omega-3 dla zwierzęcia.

Dlaczego olej lniany jest tak wrażliwy?

Olej lniany zawiera bardzo dużo kwasu alfa-linolenowego ALA z rodziny omega-3.

Wysokolinolenowy olej lniany może zawierać około 50-60% ALA.

To właśnie duża zawartość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych sprawia, że olej lniany jest wartościowym źródłem omega-3, ale jednocześnie powoduje, że jest znacznie bardziej podatny na utlenianie niż wiele innych tłuszczów.

Co przyspiesza starzenie oleju lnianego?

Najważniejsze czynniki to:

• tlen,
• światło,
• podwyższona temperatura,
• czas.

Dlatego świeżość oleju lnianego zależy nie tylko od daty zapisanej na etykiecie, ale również od całej historii produktu: sposobu produkcji, pakowania, transportu i przechowywania.

Co dzieje się z olejem podczas jełczenia?

Podczas jełczenia wielonienasycone kwasy tłuszczowe ulegają reakcjom utleniania.

Wraz z postępem tych reakcji powstają kolejne produkty utleniania, a olej zmienia swój smak, zapach i właściwości.

Taki olej przestaje być produktem, którego chcemy używać jako źródła wartościowych kwasów omega-3.

Dlatego wyraźnie zjełczałego oleju lnianego nie należy podawać ani ludziom, ani zwierzętom.

Czy olej po terminie można dać koniowi?

Nie stosowalibyśmy takiej zasady.

Spotykamy się czasem z podejściem, że żywność, której nie chcemy już podać człowiekowi, można jeszcze wykorzystać w żywieniu zwierzęcia.

Jeśli jednak olej lniany ma być podawany koniowi jako źródło energii i kwasów tłuszczowych, powinien być produktem dobrej jakości i odpowiedniej świeżości.

Nie ma sensu dostarczać zwierzęciu omega-3 z produktu, co do którego jakości mamy już wątpliwości.

A czy przeterminowany olej lniany można podać psu?

Z tego samego powodu nie polecamy wykorzystywania przeterminowanego oleju lnianego jako dodatku do karmy psa.

Jeśli chcemy wzbogacać dietę zwierzęcia w tłuszcz lub ALA, wybierajmy olej świeży i prawidłowo przechowywany.

Dlaczego pojemnik 5 l może być problemem?

Sama pojemność 5 litrów nie oznacza, że olej jest gorszy.

Problemem jest przede wszystkim czas potrzebny na zużycie tak dużego opakowania po otwarciu.

Każde otwarcie pojemnika oznacza ponowny kontakt oleju z powietrzem. Jeśli kanister jest otwierany przez wiele tygodni, a dodatkowo przechowywany w temperaturze pokojowej, ryzyko szybszego pogarszania jakości rośnie.

Dlatego duże opakowanie ma sens tylko wtedy, gdy jesteśmy w stanie zużyć olej szybko i zapewnić mu odpowiednie warunki przechowywania.

Jak przechowywać olej lniany dla zwierząt?

Zasady są podobne jak w przypadku oleju przeznaczonego dla ludzi.

• chronić przed światłem,
• ograniczać dostęp powietrza,
• chronić przed wysoką temperaturą,
• po otwarciu zużywać możliwie szybko,
• nie kupować większego opakowania, niż jesteśmy w stanie zużyć.

Jak rozpoznać zjełczały olej lniany?

Jednym z sygnałów pogorszenia jakości jest wyraźna zmiana smaku i zapachu.

Świeży olej lniany powinien mieć naturalny, łagodny smak charakterystyczny dla nasion lnu, czasem z delikatną nutą orzechową lub lekką goryczką.

Wyraźnie nieprzyjemny, drażniący, ostry albo typowo zjełczały smak i zapach wskazują, że oleju nie należy dalej wykorzystywać żywieniowo.

Czy taki olej można stosować na kopyta?

Olej lniany bywa wykorzystywany również zewnętrznie, między innymi do pielęgnacji kopyt.

My jednak również w takim zastosowaniu nie widzimy sensu używania produktu wyraźnie zjełczałego.

Jeśli olej jest regularnie stosowany na skórę lub kopyta, lepiej korzystać z produktu o znanej jakości i prawidłowo przechowywanego.

Czy stary olej lniany można wykorzystać technicznie?

Olej lniany należy do tak zwanych olejów schnących.

Pod wpływem tlenu zachodzą w nim reakcje utleniania i polimeryzacji, dzięki którym tworzy warstwę wykorzystywaną między innymi przy zabezpieczaniu drewna.

To właśnie dlatego olej lniany od dawna znajduje zastosowanie w impregnacji drewna, farbach i innych produktach technicznych.

Nie należy jednak utożsamiać starego oleju spożywczego z gotowym pokostem lnianym. Pokost jest specjalnie przygotowanym produktem technicznym.

Co zrobić z olejem lnianym po terminie?

Jeśli olej przekroczył datę minimalnej trwałości, przede wszystkim nie przenośmy go automatycznie z diety człowieka do diety zwierzęcia.

W żywieniu ludzi i zwierząt zależy nam przecież na tych samych podstawowych cechach oleju: świeżości, prawidłowym przechowywaniu i dobrym stanie zawartych w nim tłuszczów.

Olej lniany dla koni - przeczytaj więcej

O zastosowaniu oleju lnianego i siemienia lnianego w żywieniu koni pisaliśmy również szerzej na blogu PrimaNatura:

Nie karmcie koni olejem lnianym. Albo... karmcie. Czyli o związku lipcówki z siemieniem i nie tylko .

Najważniejsze informacje

• przeterminowany i zjełczały olej to nie dokładnie to samo,
• po upływie daty minimalnej trwałości nie wykorzystujemy oleju lnianego jako źródła omega-3 dla zwierzęcia,
• zjełczałego oleju lnianego nie należy podawać ludziom ani zwierzętom,
• olej lniany jest szczególnie podatny na utlenianie ze względu na dużą zawartość ALA,
• tlen, światło, temperatura i czas przyspieszają pogarszanie jego jakości,
• duże pojemniki mają sens tylko wtedy, gdy olej zostanie odpowiednio szybko zużyty,
• zwierzęciu warto podawać taki olej, jaki sami uznalibyśmy za produkt dobrej jakości.

---

Autor: Alicja Krzywańska-Podermańska
Copyright © PrimaNatura 2016-